Łomnica

Klasztor w Łomnicy

Klasztor Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Łomnicy Kobiecy ruch zakonny rozwijał się dużo słabiej, albowiem nie wiązał się z tym jakiś większy prestiż ( nie prowadziły działalności zewnętrznej, a stanowiska administratury kościelnej, tak jak i obecnie, należały do mężczyzn) a ponadto kandydatki musiały być osobami zamożnymi, albowiem każda z nich musiała posiadać stały dochód na odzież, utrzymanie oraz inne wydatki. W średniowieczu zakony żeńskie przyjmowały na wychowanie i kształcenie grupy dziewcząt z zamożnych domów, zajmowały się modlitwą liturgiczną, haftem szat liturgicznych oraz przepisywaniem i iluminacją tekstów.

Każdy żeński klasztor nie był osobną instytucją, ale pozostawał on zawsze pod kuratelą najbliższego klasztoru męskiego, bądź, w przypadku klasztorów miejskich, także rad miejskich. W średniowieczu było na Śląsku 13 klasztorów żeńskich, z których pierwszym, będącym fundacją Henryka Brodatego i świętej Jadwigi z 1202 roku, był klasztor cysterek w Trzebnicy.

Silnie katolicki charakter Polski poprzez umacnianie wiary  i pogłębianie religijności jest w dużej mierze, poza zwykłymi kapłanami, również zasługą zgromadzeń zakonnych, a w szczególności ich żeńskiej części. Zakony, tak jak reszta kleru, poniosła duże straty osobowe w czasie II wojny światowej, jednakże w bardzo szybkim czasie po niej wzrost powołań zakonnych wyrównał niemalże stan sprzed 1939 roku. Największy wzrost powołań nastąpił w latach 1975-1985. W 1985 roku w Polsce istniało 91 żeńskich zgromadzeń i 11 klauzurowych. Zakony te posiadały 2506 domów zakonnych i 23711 profesek.

Od tego jednak czasu obserwujemy stopniowy spadek powołań i zamykanie kolejnych placówek. Przed II wojną światową siostry zakonne pracowały w szkołach, internatach i szpitalach, które często same prowadziły. Po przejęciu jednak w powojennej Polsce władzy przez komunistów, możliwości wykonywania tych zajęć zakonnice zostały pozbawione i musiały zająć się pracą bezpośrednio związaną z Kościołem. Do prac parafialnych, którymi się zajmują możemy zaliczyć między innymi pracę katechetek, zakrystianek, pielęgniarek, organistek, kancelarzystek a także pracę w gospodarstwach parafialnych. Część sióstr pracuje ponadto w zakładach dla upośledzonych, nieuleczalnie chorych i domach starców.

Zgromadzenie to, założone w 1850 r. przez Edmunda Bojanowskiego, a zatwierdzone przez biskupa wrocławskiego Georga Joppa dnia 28 listopada 1895 r., miało na celu pracę apostolską wśród ludności głównie zamieszkującej obszary wiejskie dla umacniania wiary i moralności oraz niesienia pomocy potrzebującym. Pomysł założenia w Łomnicy klasztoru Sióstr Służebniczek NMP, najprawdopodobniej wiąże się z istnieniem w Wysoce, której Łomnica i Sowczyce były do 1942 roku integralną częścią, podobnej, założonej w 1904 roku za sprawą ks. proboszcza Franciszka Kunze, placówki. Poza pracą pielęgniarską siostry prowadziły tu kursy gospodarstwa domowego oraz kroju i szycia, a po pierwszej wojnie światowej prowadziły tu przedszkole.

Za pośrednictwem ks. Plonki 9 stycznia 1921 roku została w Łomnicy powołana nowa placówka Sióstr Służebniczek NMP z Leśnicy. Choć przy zakładaniu na terenie jakiejś parafii klasztorów żeńskich z reguły, aby nie obciążać proboszcza dodatkowymi obowiązkami, ustanawiano przy nim osobnego kapelana, w dekanacie oleskim tylko przy klasztorze Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia NMP w parafii Zborowskie takie rozwiązanie było zastosowane.

Pierwszymi siostrami tej placówki, zostały siostra przełożona M. Serafinia i siostra M. Gudelia. Ich praca pielęgniarska, poza terenami obecnej parafii łomnickiej, objęły także Sieraków i Wędzinę. W bardzo krótkim czasie placówce przydzielono trzecią siostrę. Dom klasztorny, którego budowę rozpoczęto w 1923 roku, poświęcono i oddano siostrom do użytku w 1924 roku ( wcześniej zamieszkiwały one wynajęty dom).

Nowo powstały klasztor oddano pod opiekę św. Józefowi. W tym samym czasie przydzielono do niego czwartą siostrę. Pierwszą przedszkolanką, w założonym w 1927 roku przedszkolu, była siostra Ilidia, którą w 1936 roku zastąpiła siostra Flora.

W okresie zimowym siostry dla żeńskiej młodzieży prowadziły kursy prac gospodarczych. Rok 1945 okazał się wyjątkowo trudnym dla łomnickiej placówki, a to za sprawą pożaru który strawił klasztor wraz z całym inwentarzem. Płomienie w cudowny sposób ominęły tylko jedną rzecz- zdobiącą frontową stronę budynku figurkę św. Józefa, patrona klasztoru. Na czas szybkiej odbudowy klasztoru, za sprawą ks. proboszcza i przełożonej siostry Emiliany, siostry musiały zamieszkać u parafian.

Pożar ten zapoczątkował smutny okres tej placówki. W 1949 r. władze komunistyczne nakazały likwidację przyklasztornego przedszkola a 3 sierpnia siostry zostały wysiedlone do obozu pracy w Stadniku, pod Krakowem. Do Łomnicy powróciły po dwóch latach i natychmiast ponownie zajęły się pracą pielęgniarską i katechetyczną oraz opieką nad zakrystią i kościołem. Od początku 1964 roku siostry zmieniły strój zakonny. Rok później klasztor nawiedził obraz Matki Boskiej Częstochowskiej i za sprawą parafian przeprowadzono gruntowny remont budynku i obejścia klasztornego (wybudowano nową altankę, wykonano chodniki betonowe, wykończono pokój gościnny i refektarz, wstawiono szyby na strychu, pomalowano pomieszczenia i założono nową sieć elektryczną).

Rok 1966 był rokiem jubileuszowym 100 rocznicy istnienia Zgromadzenia Sióstr Służebniczek na ziemiach śląskich, którą to uczczono pielgrzymką na Górę św. Anny. Uroczysta msza w parafii została z tej okazji odprawiona 7 sierpnia. W 1967 r. kontynuowano remont: postawiono dwa piece kachlowe, położono posadzkę płytową oraz wyremontowano salę przedszkolną w klasztorze, a także wymieniono zniszczony przez piorun dach i instalację elektryczną.

 Trzy lata później 13 marca, pod przewodnictwem ks. Kaleji, ks. prob. Rakoczego i ks. Grochola w kaplicy klasztornej odprawiono mszę świętą w trakcie której poświęcono nowy ołtarz i tabernakulum. Od tej pory raz w tygodniu odprawiano w kaplicy mszę św. W 1970 r. zakończono prace przy centralnym ogrzewaniu i założono piorunochron. Kolejny jubileusz klasztor łomnicki obchodził w 1971 roku. Na tą okazję postawiono nowy parkan ze słupami cementowymi. Uroczysta msza z okazji 50-lecia swego istnienia, z udziałem wielu sióstr i księży odprawiona została 11 stycznia. Lata 1973-1977 to okres jubileuszowy sióstr: przełożonej Ludowiki ( 28 października 1973 r. obchodziła 25-lecie złożenia ślubów zakonnych), Sylwerii (18 maja 1975 r. obchodziła 50-lecie swych ślubów zakonnych) Domicji i Tryfozy ( obie 16 października 1977 roku obchodziły złoty jubileusz swych ślubów). Kolejne jubileuszowe lata to okres 1989-1990, kiedy to 21 października 1989 r. złoty jubileusz obchodziła siostra Fabiola a 28 października 1990r. srebrny jubileusz obchodziła siostra przełożona Bernarda. Od 1991 roku, ze względu na zmianę ustroju państwa i rozpoczęcie nauczania religii w szkołach, siostry, mając coraz mniej zajęć katechetycznych, zajmują się bardziej sprawami kościelnymi.

W maju 1993 roku powstał, w placówce matecznej w Leśnicy, plan likwidacji łomnickiej placówki klasztornej, ale na skutek osobistej interwencji proboszcza ks. W. Watoła oraz delegacji parafian do siostry przełożonej w Leśnicy z listą podpisów parafian, likwidację placówki wstrzymano, choć nie na długo.

W tym czasie 22 czerwca 1993roku zdecydowano zamknąć wysocką placówkę, której likwidacja nastąpiła 20 lipca.2 Problem placówki łomnickiej ponownie wypłynął rok później. Tym razem, pomimo wielokrotnych odwołań, w Leśnicy zapadła nieodwołalna decyzja o zamknięciu klasztoru w Łomnicy. Mszę pożegnalną, z udziałem siostry przełożonej z Leśnicy, odprawiono 26 czerwca o godzinie 11. po raz ostatni Siostry wzięły udział we mszy odpustowej w Łomnicy 3 lipca, po którym to dniu opuściły parafię.

Przez 73 lata swej działalności w parafii łomnickiej siostry prowadziły tutejsze przedszkole, po zamknięciu którego zajęły się pełniej pracą katechetyczną, czego przejawem było powstanie teatrzyku religijnego i grupy młodzieży mariańskiej, a także pełniły służbą pielęgniarską, przy aprobacie a nawet wsparciu oleskich lekarzy. Jednym z głównych zadań sióstr było także prowadzenie zakrystii i prace przy kościele. Ponadto pełniły funkcję organisty, dbały o wystrój kościoła i odzież kościelną. Siostry swą posługą i oddaniem zaskarbiły sobie wśród parafian szacunek i przyjaźń czego przejawem były ich starania o utrzymanie tutejszej placówki, której likwidacja wiązała się z trudną sytuacją personalną Prowincji Opolskiej , ze względu na brak powołań. Sytuacja ta doprowadziła do braków personalnych w placówkach macierzystych. i konieczności przesunięcia tam zakonnic z innych domów klasztornych.